คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลไอร์แลนด์ เปิดการสอบสวน X ของอีลอน มัสก์ กรณีภาพลึกเฟคที่สร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์
คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลแห่งไอร์แลนด์ (Data Protection Commission: DPC) ได้ประกาศเปิดการสอบสวนอย่างเป็นทางการต่อแพลตฟอร์ม X (เดิมชื่อ Twitter) ของอีลอน มัสก์ ในประเด็นการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อฝึกอบรมโมเดลปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ใช้สร้างอวตารและภาพลึกเฟค (deepfakes) โดยเฉพาะภาพอนาจารที่สร้างขึ้นโดยไม่ได้รับความยินยอมจากบุคคลในภาพ
การสอบสวนดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจาก DPC ได้รับเรื่องร้องเรียนจากผู้ใช้หลายราย โดยเฉพาะสี่รายที่เป็นผู้หญิง ซึ่งภาพถ่ายของพวกเธอถูกนำไปปรับแต่งด้วยเทคโนโลยี AI ให้กลายเป็นภาพอนาจารและเผยแพร่บนแพลตฟอร์ม X โดยไม่ได้รับอนุญาต ภาพเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นโดยใช้เครื่องมือ AI เช่น Grok ซึ่งพัฒนาโดยบริษัท xAI ของมัสก์ และถูกโพสต์โดยบัญชี @epicfaketrap บน X ซึ่งมีผู้ติดตามกว่า 15,000 คน
DPC ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลหลักของ X ในสหภาพยุโรป (EU) ได้ส่งหนังสือแจ้งการสอบสวน (Notice of Investigation) ไปยัง X แล้ว โดยการสอบสวนมุ่งเน้นไปที่การประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อวัตถุประสงค์ดังกล่าว ซึ่งอาจขัดต่อระเบียบทั่วไปว่าด้วยการคุ้มครองข้อมูล (General Data Protection Regulation: GDPR) ของ EU
ขอบเขตการสอบสวนตาม GDPR
การสอบสวนครอบคลุมประเด็นหลักสามประการภายใต้ GDPR ดังนี้
-
มาตรา 5(1)(a) GDPR: หลักการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลให้ถูกต้องตามกฎหมาย ยุติธรรม และโปร่งใส (lawfulness, fairness and transparency) DPC สงสัยว่า X ได้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ร้องเรียนเพื่อฝึกโมเดล AI โดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ไม่ยุติธรรม หรือขาดความโปร่งใส โดยเฉพาะการใช้ภาพถ่ายจริงของบุคคลเหล่านั้นในการสร้างเนื้อหาอนาจารปลอม
-
มาตรา 9 GDPR: การประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลที่เป็นข้อมูลประเภทพิเศษ (special categories of personal data) เช่น ข้อมูลเกี่ยวกับชีวิตทางเพศหรือแนวโน้มทางเพศ ซึ่งห้ามประมวลผลเว้นแต่มีข้อยกเว้นที่ชัดเจน ภาพลึกเฟคอนาจารเหล่านี้เข้าข่ายข้อมูลดังกล่าว เนื่องจากถูกใช้ในการแสดงพฤติกรรมทางเพศที่ไม่สมยอม
-
มาตรา 21(1) GDPR: สิทธิของเจ้าของข้อมูลในการคัดค้านการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล DPC กำลังตรวจสอบว่า X ได้ปฏิบัติตามสิทธิ์นี้ของผู้ร้องเรียนหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อผู้ร้องเรียนได้แจ้งให้ X ลบเนื้อหาและหยุดการประมวลผลข้อมูล แต่แพลตฟอร์มอาจไม่ตอบสนองอย่างเหมาะสม
DPC ยืนยันว่าการสอบสวนนี้มุ่งปกป้องสิทธิพื้นฐานของบุคคลใน EU จากการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล โดยเฉพาะในยุคที่เทคโนโลยี AI สามารถสร้างเนื้อหาปลอมที่สมจริงได้ง่ายขึ้น ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสียหายทางจิตใจ ชื่อเสียง และความเป็นส่วนตัวอย่างรุนแรง
พื้นหลังของปัญหาลึกเฟคบน X
ปัญหานี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่ X เผชิญกับข้อกล่าวหาเกี่ยวกับเนื้อหาลึกเฟค หลังจากอีลอน มัสก์ เข้าซื้อ Twitter ในปี 2022 และเปลี่ยนชื่อเป็น X แพลตฟอร์มได้ผ่อนคลายนโยบายการตรวจสอบเนื้อหา ส่งผลให้เนื้อหาอนาจารและปลอมแพร่กระจายมากขึ้น โดยเฉพาะภาพลึกเฟคที่มุ่งเป้าไปยังผู้หญิงชื่อดัง เช่น นักแสดงและนักการเมือง
ในกรณีนี้ บัญชี @epicfaketrap ได้โพสต์ภาพลึกเฟคอนาจารของผู้หญิงสี่คน โดยใช้เครื่องมือ AI ในการปรับแต่งใบหน้าและร่างกายให้เหมือนจริง ผู้ร้องเรียนหนึ่งในนั้นคือผู้หญิงชาวไอร์แลนด์ที่แจ้ง X ให้ลบภาพดังกล่าวตั้งแต่เดือนกันยายน 2024 แต่จนถึงปัจจุบัน ภาพบางส่วนยังคงปรากฏอยู่ ทำให้เธอต้องเผชิญกับการกลั่นแกล้งออนไลน์ต่อเนื่อง
DPC ได้รับเรื่องร้องเรียนตั้งแต่เดือนตุลาคม 2024 และหลังจากตรวจสอบเบื้องต้น จึงตัดสินใจเปิดการสอบสวนอย่างเป็นทางการในวันที่ 29 ตุลาคม 2024 ซึ่งเป็นการดำเนินการที่รวดเร็ว สะท้อนถึงความกังวลของหน่วยงานต่อความเสี่ยงจาก AI generative
บทบาทของ DPC และสถานะของ X ใน EU
DPC มีบทบาทสำคัญในฐานะ One-Stop-Shop สำหรับบริษัทเทคโนโลยีใหญ่ใน EU โดย X มีสำนักงานใหญ่ในดับลิน ไอร์แลนด์ ทำให้ DPC เป็นหน่วยงานหลักในการกำกับดูแล ก่อนหน้านี้ DPC เคยสอบสวน X ในประเด็นอื่นๆ เช่น การใช้ข้อมูลผู้ใช้เพื่อฝึก Grok AI chatbot และการจัดการข้อมูลเด็ก
X ยังตกอยู่ภายใต้แรงกดดันจาก EU ภายใต้ Digital Services Act (DSA) ซึ่งกำหนดให้แพลตฟอร์มต้องจัดการเนื้อหาที่ผิดกฎหมาย รวมถึง deepfakes ที่ไม่สมยอม หากพบว่าละเมิด X อาจถูกปรับสูงสุด 6% ของรายได้ทั่วโลก
คำแถลงจาก DPC
ในแถลงการณ์อย่างเป็นทางการ DPC ระบุว่า “เรากำลังสอบสวนการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อฝึกโมเดล AI generative ที่ใช้ในการสร้างอวตารและ deepfakes โดยพิจารณาว่าเป็นไปตามกฎหมายหรือไม่” หน่วยงานเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการปกป้องข้อมูลส่วนบุคคลจากเทคโนโลยีที่พัฒนาอย่างรวดเร็ว
จนถึงขณะนี้ X ยังไม่ตอบสนองต่อสื่อ แต่ก่อนหน้านี้แพลตฟอร์มเคยยืนยันว่าจะลบเนื้อหาที่ละเมิดนโยบาย อย่างไรก็ตาม ผู้ร้องเรียนรายงานว่าการตอบสนองช้าและไม่ครบถ้วน
การสอบสวนนี้อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการกำกับดูแลที่เข้มงวดยิ่งขึ้นต่อ AI บนโซเชียลมีเดียใน EU ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อบริษัทเทคโนโลยีทั่วโลก รวมถึง X ที่มีผู้ใช้ใน EU กว่า 100 ล้านคน
(จำนวนคำประมาณ 750 คำ)
This Article is sponsored by Gnoppix AI (https://www.gnoppix.org)