บริษัทสตาร์ทอัพจากสหราชอาณาจักรชื่อ BioProphet ได้รับเงินทุนเมล็ดพันธุ์จำนวน 1.5 ล้านปอนด์ เพื่อพัฒนาแพลตฟอร์มปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่แปลงความหลากหลายทางชีวภาพของโลกให้กลายเป็นผู้สมัครยาใหม่ๆ ที่สร้างโดย AI โดยบริษัทนี้มุ่งเน้นการค้นพบยาจากผลิตภัณฑ์ธรรมชาติที่ยังไม่ถูกสำรวจอย่างเต็มที่ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดยามากกว่า 70% ในตลาดปัจจุบัน
BioProphet ก่อตั้งโดย ดร.เจอาร์ด ปูจาเดส (Gerard Pujades) อดีตนักวิทยาศาสตร์จาก Recursion Pharmaceuticals ซึ่งเป็นบริษัทชีวเภสัชกรรมที่ใช้ AI ชั้นนำของสหรัฐฯ ดร.ปูจาเดส นำทีมผู้เชี่ยวชาญด้านชีววิทยา สถิติ และการเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning) เพื่อสร้างโมเดล AI ที่วิเคราะห์ข้อมูลพันธุกรรมจากสิ่งมีชีวิตนับล้านชนิดทั่วโลก โดยเฉพาะจากโครงการ Earth BioGenome Project ซึ่งมีเป้าหมายถอดรหัสพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิตทุกชนิดบนโลกภายในทศวรรษหน้า
กระบวนการหลักของ BioProphet เริ่มจากการรวบรวมข้อมูลจีโนม (Genomic Data) จากฐานข้อมูลสาธารณะและพันธมิตร เช่น Earth BioGenome ซึ่งให้ข้อมูลดิบจากแบคทีเรีย เชื้อรา พืช สัตว์ และสิ่งมีชีวิตอื่นๆ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง เช่น ป่าดงดิบแอมะซอน ทะเลลึก และขั้วโลกเหนือ AI ของบริษัทจะค้นหา “คลัสเตอร์ยีนผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ” (Natural Product Gene Clusters หรือ BGCs) ซึ่งเป็นกลุ่มยีนที่รับผิดชอบในการผลิตโมเลกุลที่มีศักยภาพทางยา เช่น ยาปฏิชีวนะ สารต้านมะเร็ง หรือยารักษาโรคระบบประสาท
หลังจากระบุ BGCs แล้ว โมเดล Generative AI จะสร้างโมเลกุลเสมือนจริง (Virtual Molecules) จำนวนมหาศาลที่เลียนแบบโครงสร้างจากธรรมชาติ แต่ปรับแต่งให้มีคุณสมบัติที่ดีขึ้น เช่น ความเสถียรสูงกว่า ความเป็นพิษต่ำกว่า หรือการดูดซึมในร่างกายดีกว่า โมเดลเหล่านี้ได้รับการฝึกฝนจากฐานข้อมูลผลิตภัณฑ์ธรรมชาติขนาดใหญ่ เช่น NORINE, MIBiG และ NP Atlas ซึ่งมีข้อมูลโมเลกุลจากธรรมชาติกว่าหลายแสนตัว
จุดเด่นของ BioProphet คือการมุ่งเน้น “ความหลากหลายทางชีวภาพที่ถูกละเลย” (Overlooked Biodiversity) ซึ่งครอบคลุมสิ่งมีชีวิตกว่า 99% ที่ยังไม่ถูกศึกษาสำหรับการค้นพบยา แตกต่างจากบริษัทเภสัชกรรมดั้งเดิมที่เน้นการสังเคราะห์โมเลกุลเคมีสังเคราะห์เท่านั้น ในขณะที่ผลิตภัณฑ์ธรรมชาติมีโครงสร้างที่ซับซ้อนและมีประสิทธิภาพสูงกว่าในการจับเป้าหมายทางชีวภาพ (Biological Targets) เช่น โครงสร้างแบบวงแหวนหลายชั้นที่หายากในห้องปฏิบัติการ
บริษัทคาดว่าจะสร้างผู้สมัครยานับล้านตัวต่อปี โดยใช้การคำนวณประสิทธิภาพสูง (High-Performance Computing) เพื่อจำลองปฏิกิริยาโมเลกุลกับโปรตีนเป้าหมาย จากนั้นคัดเลือกผู้สมัครที่ดีที่สุดเพื่อสังเคราะห์จริงและทดสอบในห้องปฏิบัติการ BioProphet วางแผนขยายแพลตฟอร์มให้ครอบคลุมโรคเรื้อรัง เช่น มะเร็ง โรคอัลไซเมอร์ และโรคติดเชื้อดื้อยา ซึ่งเป็นตลาดมูลค่าหลายล้านล้านดอลลาร์
ด้านการระดมทุน เงิน 1.5 ล้านปอนด์มาจากนักลงทุนชั้นนำ เช่น Entrepreneur First ซึ่งเป็นตัวเร่งสตาร์ทอัพ AI ชั้นนำของโลก Kyra ซึ่งสนับสนุนสตาร์ทอัพด้านสุขภาพ และนักลงทุนเทวดารายอื่นๆ นอกจากนี้ ยังได้รับการสนับสนุนจาก Innovate UK และ UKRI เพื่อพัฒนาเทคโนโลยี AI สำหรับชีววิทยา ดร.ปูจาเดส กล่าวว่า “เรากำลังปลดล็อกคลังสมบัติทางชีวภาพที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยใช้ AI เพื่อเร่งการค้นพบยาที่มีประสิทธิภาพสูงและราคาถูกลง”
BioProphet ไม่ใช่บริษัทแรกที่ใช้ AI ในการค้นพบยา แต่แนวทางที่เน้นผลิตภัณฑ์ธรรมชาติจากความหลากหลายทางชีวภาพทั่วโลก ทำให้แตกต่างจากคู่แข่ง เช่น Insilico Medicine หรือ Exscientia ที่มุ่งโมเลกุลสังเคราะห์ นอกจากนี้ บริษัทยังร่วมมือกับสถาบันวิจัย เช่น Wellcome Sanger Institute เพื่อเข้าถึงข้อมูลจีโนมคุณภาพสูง
ในบริบทอุตสาหกรรมเภสัชกรรม ซึ่งมีต้นทุนการพัฒนายาเฉลี่ย 2.6 พันล้านดอลลาร์และใช้เวลา 10-15 ปี BioProphet มุ่งลดต้นทุนและเวลาเหลือเพียงไม่กี่ปี โดยใช้ AI ลดความเสี่ยงในการทดลองผิดพลาด ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ธรรมชาติที่ประสบความสำเร็จ เช่น ยาปฏิชีวนะเพนิซิลลินจากเชื้อรา หรือยารักษามะเร็ง paclitaxel จากเปลือกต้นสนภาษี ซึ่งพิสูจน์ศักยภาพของแหล่งกำเนิดนี้
อนาคตของ BioProphet คือการสร้างพันธมิตรกับบริษัทเภสัชกรรมยักษ์ใหญ่ เพื่อนำผู้สมัครยาเข้าสู่การทดลองทางคลินิก โดยบริษัทตั้งอยู่ในลอนดอน ซึ่งเป็นศูนย์กลางสตาร์ทอัพชีววิทยาของยุโรป การเปิดตัวครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางกระแสการลงทุน AI สุขภาพที่พุ่งสูง โดยในปี 2023 มีการระดมทุนในสตาร์ทอัพ AI ชีวภาพกว่า 10 พันล้านดอลลาร์ทั่วโลก
BioProphet จึงเป็นตัวอย่างของการผสานเทคโนโลยี AI กับความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนยาใหม่ๆ ในยุคที่โรคใหม่ๆ และการดื้อยาเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ด้วยทีมงานที่แข็งแกร่งและเงินทุนสนับสนุน บริษัทมีศักยภาพในการเปลี่ยนโฉมอุตสาหกรรมยาให้ยั่งยืนและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
(จำนวนคำประมาณ 728 คำ)
This Article is sponsored by Gnoppix AI (https://www.gnoppix.org)