วิกิพีเดียภาษาเยอรมันห้ามเนื้อหาที่สร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ ขณะที่ฉบับภาษาอื่นๆ ใช้แนวทางที่ยืดหยุ่นกว่า
เมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม 2567 Wikimedia Deutschland ได้ประกาศอย่างเป็นทางการว่า ชุมชนบรรณาธิการของวิกิพีเดียภาษาเยอรมันได้ลงมติเห็นชอบมติห้ามการใช้เนื้อหาที่สร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ (AI) อย่างเด็ดขาด การลงคะแนนครั้งนี้ได้รับการสนับสนุนอย่างล้นหลาม โดยมีผู้ลงคะแนนเห็นด้วย 206 คน คัดค้าน 14 คน และงดออกเสียง 1 คน คิดเป็นอัตราสนับสนุนสูงถึง 94% ซึ่งมีผลบังคับใช้ทันทีสำหรับเนื้อหาใหม่ทั้งหมด
มติดังกล่าวครอบคลุมการห้ามเนื้อหาที่สร้างโดย AI ทุกรูปแบบในพื้นที่หลัก (main namespace) ของวิกิพีเดียภาษาเยอรมัน ไม่ว่าจะเป็นข้อความ รูปภาพ โค้ด หรือสื่ออื่นๆ ที่สร้างโดยเครื่องมือ AI เช่น ChatGPT, Gemini หรือ Midjourney การห้ามนี้ไม่จำกัดเฉพาะบทความใหม่เท่านั้น แต่รวมถึงการแก้ไขบทความที่มีอยู่ด้วย หากตรวจพบเนื้อหาที่สร้างโดย AI ในบทความที่มีอยู่ ชุมชนจะดำเนินการลบออกทันที นอกจากนี้ ยังกำหนดให้ต้องเปิดเผยแหล่งที่มาอย่างชัดเจน หากมีการใช้ AI ในหน้าพูดคุย (talk pages) หรือพื้นที่ทดลอง (sandbox) เท่านั้น
เหตุผลหลักที่นำไปสู่การตัดสินใจครั้งนี้มาจากปัญหาหลายประการของเทคโนโลยี AI ปัจจุบัน ประการแรก คือ ความไม่น่าเชื่อถือและการ “หลอน” (hallucinations) ซึ่งหมายถึงการสร้างข้อมูลเท็จหรือบิดเบือนข้อเท็จจริงโดยไม่มีพื้นฐาน ประการที่สอง คือ คุณภาพที่ต่ำกว่ามาตรฐานของวิกิพีเดีย ซึ่งยึดหลักการเขียนโดยมนุษย์และการอ้างอิงแหล่งที่มาที่ตรวจสอบได้ ประการที่สาม คือ ความเสี่ยงด้านลิขสิทธิ์ เนื่องจากโมเดล AI มักถูกฝึกด้วยข้อมูลจากอินเทอร์เน็ตที่อาจละเมิดลิขสิทธิ์โดยไม่ได้รับอนุญาต Wikimedia Deutschland เน้นย้ำว่าการห้ามนี้ช่วยรักษาความสมบูรณ์ของวิกิพีเดียภาษาเยอรมัน ซึ่งมีบทความมากกว่า 2.7 ล้านบทความ และเป็นหนึ่งในฉบับภาษาที่ใหญ่ที่สุด
ในทางตรงกันข้าม วิกิพีเดียฉบับภาษาอังกฤษ ซึ่งเป็นฉบับใหญ่ที่สุดที่มีบทความกว่า 6.8 ล้านบทความ ยังไม่มีนโยบายห้าม AI อย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม มีแนวปฏิบัติที่เข้มงวด เช่น ต้องเปิดเผยการใช้ AI หากมี และเนื้อหาต้องผ่านการตรวจสอบความถูกต้องตามหลัก verifiability (การยืนยันได้) บรรณาธิการสามารถใช้ AI เป็นเครื่องมือช่วย เช่น สร้างโครงร่างหรือแปล แต่ต้องแก้ไขและอ้างอิงด้วยตนเอง Wikimedia Foundation ผู้ดูแลวิกิพีเดียโดยรวม ยังคงสนับสนุนการใช้ AI ในบางบริบท เช่น เครื่องมือแก้ไขอัตโนมัติ แต่ย้ำว่าต้องไม่ใช้ในเนื้อหาหลักโดยตรง
แนวทางของวิกิพีเดียฉบับภาษาอื่นๆ ก็มีความหลากหลาย ตัวอย่างเช่น วิกิพีเดียภาษาอิตาลีเคยห้าม ChatGPT ไปแล้วตั้งแต่ปีก่อน เนื่องจากเหตุผลคล้ายคลึงกัน ขณะที่วิกิพีเดียภาษารัสเซียกำลังหารือเรื่องนี้ โดยกังวลเรื่องการแทรกแซงทางการเมืองจาก AI วิกิพีเดียภาษาฝรั่งเศสและสเปนมีแนวทางที่ยืดหยุ่นกว่า โดยอนุญาตให้ใช้ AI หากมีการตรวจสอบและเปิดเผยอย่างเหมาะสม ความแตกต่างเหล่านี้สะท้อนถึงวัฒนธรรมและบริบทของแต่ละชุมชนบรรณาธิการ ซึ่งวิกิพีเดียให้อิสระในการกำหนดนโยบายท้องถิ่น
การตัดสินใจของวิกิพีเดียภาษาเยอรมันเกิดขึ้นท่ามกลางกระแสการใช้ AI ที่เพิ่มขึ้นทั่วโลก โดยเฉพาะในวงการเนื้อหาดิจิทัล Wikimedia Deutschland มองว่านโยบายนี้เป็นการตอบสนองต่อความท้าทายใหม่ๆ ที่ AI นำมา โดยรักษาหลักการพื้นฐานของวิกิพีเดีย คือ “เนื้อหาที่เขียนโดยมนุษย์ เพื่อมนุษย์” (written by humans, for humans) นอกจากนี้ ยังมีการเรียกร้องให้ Wikimedia Foundation ออกแนวทางระดับโลกเพื่อจัดการปัญหานี้ให้สอดคล้องกันมากขึ้น
ผลกระทบจากการห้ามนี้อาจส่งผลต่อการเติบโตของวิกิพีเดียภาษาเยอรมันในระยะสั้น เนื่องจาก AI ช่วยเร่งการสร้างเนื้อหาได้ โดยเฉพาะในหัวข้อที่ขาดแคลนผู้เขียนมนุษย์ อย่างไรก็ตาม ชุมชนเชื่อว่าคุณภาพที่สูงกว่าคือสิ่งสำคัญยิ่งกว่า ในขณะที่โลกกำลังเผชิญกับปัญหาข้อมูลเท็จจาก AI มากขึ้น การเคลื่อนไหวนี้อาจเป็นแบบอย่างให้ฉบับภาษาอื่นๆ พิจารณาตาม
นโยบายนี้ยังคงเปิดช่องให้มีการทบทวนในอนาคต หากเทคโนโลยี AI พัฒนาจนเชื่อถือได้มากขึ้น เช่น มีการรับประกันความถูกต้องหรือแหล่งที่มา ชุมชนวิกิพีเดียภาษาเยอรมันได้แสดงให้เห็นถึงความรับผิดชอบในการรักษามาตรฐานสารานุกรมออนไลน์ที่ทุกคนเข้าถึงได้ฟรี ซึ่งเป็นหัวใจของโครงการวิกิพีเดียมาตั้งแต่ก่อตั้ง
(จำนวนคำประมาณ 728 คำ)
This Article is sponsored by Gnoppix AI (https://www.gnoppix.org)