รัฐบาลทรัมป์ร่างกฎสัญญา AI บังคับบริษัทต้องให้สิทธิ์ใช้งานระบบสำหรับทุกการประยุกต์ที่ถูกกฎหมาย
รัฐบาลสหรัฐฯ ภายใต้การนำของประธาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ กำลังร่างกฎเกณฑ์ใหม่สำหรับสัญญาการจัดซื้อระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) ของภาครัฐ โดยกำหนดให้บริษัทผู้พัฒนา AI ต้องมอบสิทธิ์ลิขสิทธิ์ (license) แก่หน่วยงานรัฐบาลสำหรับทุกการใช้งานที่ถูกต้องตามกฎหมาย โดยห้ามจำกัดการใช้งานเฉพาะบางประเภท เช่น การใช้งานที่ “ปลอดภัย” หรือ “รับผิดชอบ” เท่านั้น
เอกสารร่างที่ตกอยู่ในครอบครองของ The Decoder ระบุถึงภาษาสัญญาต้นแบบ (model contract language) ที่สำนักงานบริหารบริการทั่วไปของสหรัฐฯ (General Services Administration หรือ GSA) กำลังพัฒนาขึ้น โดยเนื้อหาหลักคือ “ผู้รับสัญญารับประกันว่าทุกสิทธิ์ลิขสิทธิ์ที่มอบให้รัฐบาลตามสัญญานี้ จะอนุญาตให้รัฐบาลหรือตัวแทนของรัฐบาลนำไปใช้งานได้ทุกกรณีที่ถูกกฎหมาย” (The Contractor warrants that all licenses granted to the Government pursuant to this contract permit all lawful uses of the deliverables by or on behalf of the Government)
กฎเกณฑ์ดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของนโยบาย AI ของทรัมป์ที่มุ่งลดกฎระเบียบและอุปสรรคทางกฎหมาย เพื่อส่งเสริมการนำ AI มาใช้ในภาครัฐ โดยเฉพาะในด้านความมั่นคงและการทหาร ซึ่งตรงข้ามกับนโยบายของรัฐบาลไบเดนที่เน้นการใช้งาน AI อย่าง “ปลอดภัยและรับผิดชอบ” GSA ซึ่งรับผิดชอบการจัดซื้อสินค้าและบริการให้หน่วยงานรัฐบาลกว่า 350 หน่วยงาน กำลังผลักดันให้หน่วยงานเหล่านี้ใช้ภาษาสัญญาต้นแบบนี้ เพื่อให้มั่นใจว่ารัฐบาลจะได้รับสิทธิ์ใช้งาน AI อย่างเต็มรูปแบบ โดยไม่ถูกจำกัดจากบริษัทเอกชน
ประเด็นนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างรัฐบาลสหรัฐฯ กับบริษัท AI ชั้นนำ เช่น OpenAI ซึ่งเคยปฏิเสธไม่ให้สิทธิ์ใช้งานระบบ ChatGPT แก่หน่วยงานทหาร โดยอ้างถึงนโยบายการใช้งานที่ห้ามนำไปใช้ในด้านอาวุธ นอกจากนี้ บริษัทอย่าง Anthropic ก็กำหนดข้อจำกัดคล้ายกัน โดยไม่อนุญาตให้ใช้ระบบ AI ในด้านการพัฒนาอาวุธ รัฐบาลทรัมป์มองว่าข้อจำกัดเหล่านี้เป็นอุปสรรคต่อการแข่งขันกับจีน ซึ่งกำลังเร่งพัฒนา AI สำหรับการทหาร
เอกสารร่างยังกำหนดให้บริษัทผู้รับสัญญาต้องเปิดเผยข้อมูลการฝึกอบรมโมเดล AI (training data) หากรัฐบาลร้องขอ เพื่อให้หน่วยงานรัฐสามารถตรวจสอบและปรับใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ ยังห้ามบริษัทใส่ข้อกำหนดที่จำกัดการปรับแต่ง (modification) หรือการแจกจ่ายผลลัพธ์ (outputs) จากระบบ AI ที่รัฐบาลจัดซื้อ
GSA วางแผนเผยแพร่ภาษาสัญญาต้นแบบนี้ในช่วงฤดูใบไม้ผลิปีหน้า (spring 2025) โดยจะนำไปรวมในฐานข้อมูลข้อเสนอซื้อขายของรัฐบาล (GSA’s eBuy database) ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มหลักสำหรับการจัดซื้อ เอกสารระบุว่า ภาษานี้จะช่วย “ลดความเสี่ยงทางกฎหมายและเพิ่มความยืดหยุ่นในการใช้งาน AI สำหรับภารกิจของรัฐบาล”
ผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบาย AI มองว่านโยบายนี้สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงทิศทางของรัฐบาลทรัมป์ที่เน้น “นวัตกรรมมากกว่าความปลอดภัย” Daniel Castro จาก Information Technology and Innovation Foundation (ITIF) กล่าวว่า “นี่เป็นก้าวสำคัญในการทำให้รัฐบาลสามารถเข้าถึงเทคโนโลยี AI ได้อย่างเสรี โดยไม่ถูกผูกมัดด้วยข้อจำกัดจากเอกชน” อย่างไรก็ตาม บางฝ่ายกังวลว่าอาจนำไปสู่ความเสี่ยงด้านความปลอดภัย เช่น การใช้งาน AI ในลักษณะที่ไม่มีการควบคุม
นโยบายนี้สอดคล้องกับคำสั่งบริหารของทรัมป์เมื่อเดือนมกราคม 2025 ที่มุ่ง “ฟื้นฟูความเป็นผู้นำด้าน AI ของอเมริกา” โดยยกเลิกนโยบาย AI safety board ของไบเดน และลดกฎระเบียบที่ GSA เคยกำหนดไว้ ซึ่งห้ามจัดซื้อ AI ที่ “เสี่ยงต่อความเป็นส่วนตัวหรืออคติ” รัฐบาลทรัมป์ยังประกาศจัดตั้งคณะทำงาน AI action plan เพื่อพัฒนากฎเกณฑ์เพิ่มเติม
ในบริบทกว้างขึ้น สหรัฐฯ กำลังเผชิญการแข่งขันด้าน AI กับจีน โดยทรัมป์เน้นย้ำถึงความจำเป็นในการนำ AI มาใช้เต็มศักยภาพในด้านกลาโหม เช่น โครงการ Replicator ที่วางแผนใช้โดรนนำทางด้วย AI กว่า 1,000 ลำ GSA ยังได้ลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) กับกระทรวงกลาโหมเมื่อปีที่แล้ว เพื่อเร่งการจัดซื้อ AI
เอกสารร่างนี้ยังกำหนดให้สัญญาต้องรวมถึงการรับประกันว่า AI จะไม่ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาของบุคคลที่สาม และบริษัทต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดจากการใช้งาน นอกจากนี้ ยังส่งเสริมการใช้ “commercial off-the-shelf” AI ที่มีอยู่แล้ว เพื่อลดต้นทุนและเวลาในการพัฒนา
โดยรวมแล้ว กฎเกณฑ์ใหม่นี้คาดว่าจะเปลี่ยนแปลงวิธีที่รัฐบาลสหรัฐฯ จัดซื้อ AI โดยบังคับให้บริษัทต้องยอมรับเงื่อนไขที่เปิดกว้าง เพื่อสนับสนุนภารกิจของชาติ โดยเฉพาะในยุคที่ AI เป็นเครื่องมือหลักในการแข่งขันทางเทคโนโลยีระดับโลก GSA ยืนยันว่าภาษาสัญญานี้ยังอยู่ในขั้นร่าง และอาจมีการปรับปรุงตามความเห็นจากสาธารณะ
(จำนวนคำประมาณ 720 คำ)
This Article is sponsored by Gnoppix AI (https://www.gnoppix.org)