รูปภาพโฆษณาชวนเชื่อจากอิหร่านที่สร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์ ติดโพสต์ในสื่อใหญ่ของเยอรมนี
ในวันที่ 21 มิถ้นายน 2567 หนังสือพิมพ์ Bild ซึ่งเป็นสื่อแท็บลอยด์ชั้นนำของเยอรมนี ได้เผยแพร่ภาพถ่ายหลายภาพที่อ้างว่าแสดงความเสียหายจากปฏิบัติการทางทหารของอิสราเอลต่อสถานที่นิวเคลียร์ของอิหร่าน โดยภาพเหล่านี้ถูกนำเสนอในบทความที่รายงานสถานการณ์ความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและอิหร่าน ซึ่งกำลังรุนแรงขึ้นหลังจากอิสราเอลโจมตีตอบโต้การโจมตีด้วยขีปนาวุธของอิหร่านเมื่อสุดสัปดาห์ก่อน
บทความของ Bild ชื่อ “โจมตีนิวเคลียร์ของอิหร่าน: ภาพถ่ายดาวเทียมเผยให้เห็นความเสียหายครั้งใหญ่” ได้อ้างอิงภาพถ่ายดาวเทียมที่แสดงหลุมขนาดใหญ่ รูปร่างคล้ายระเบิดนิวเคลียร์ และเศษซากอาคารที่ถูกทำลาย โดยระบุว่าภาพเหล่านี้มาจาก “Planet Labs” ซึ่งเป็นบริษัทดาวเทียมเอกชนของสหรัฐอเมริกา อย่างไรก็ตาม หลังจากมีการตรวจสอบอย่างละเอียด พบว่าภาพเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นโดยปัญญาประดิษฐ์ (AI) โดยมีรอยน้ำ (watermark) ของ Midjourney ซึ่งเป็นเครื่องมือสร้างภาพ AI ยอดนิยมปรากฏชัดเจนในมุมขวาล่างของภาพ
การตรวจพบข้อบกพร่องนี้เกิดขึ้นจากรายงานของ The Decoder ซึ่งเป็นเว็บไซต์ข่าวเทคโนโลยีของเยอรมนี โดยทีมผู้สืบสวนได้ค้นพบว่าภาพดังกล่าวถูกเผยแพร่ครั้งแรกในช่อง Telegram ของสื่อรัฐอิหร่าน เช่น ช่อง “News Farsi” และ “Iran Observer” ซึ่งเป็นช่องที่รู้จักกันในฐานะแหล่งโฆษณาชวนเชื่อของรัฐบาลอิหร่าน ช่องเหล่านี้โพสต์ภาพพร้อมคำบรรยายที่อ้างว่าเป็นภาพถ่ายดาวเทียมจริงจากสถานที่นิวเคลียร์ Natanz และ Fordow โดยเผยแพร่ในช่วงเช้าวันที่ 21 มิถ้นายน ก่อนที่ Bild จะนำไปใช้ไม่กี่ชั่วโมง
ผู้เชี่ยวชาญด้านการตรวจสอบภาพ เช่น Eliot Higgins ผู้ก่อตั้ง Bellingcat ได้ยืนยันว่าภาพเหล่านี้เป็นผลงานของ AI โดยสังเกตเห็นลักษณะผิดปกติ เช่น สีที่ไม่สอดคล้องกับภาพถ่ายดาวเทียมจริง เงาที่ไม่เป็นธรรมชาติ และข้อความภาษาเปอร์เซียที่ปรากฏผิดตำแหน่งในภาพหนึ่ง นอกจากนี้ รอยน้ำ Midjourney ซึ่งมีลายเซ็นดิจิทัลเฉพาะตัว ยังยืนยันได้ชัดเจนว่าไม่ใช่ภาพถ่ายจริงจากดาวเทียม เนื่องจาก Planet Labs ไม่เคยเผยแพร่ภาพดังกล่าวในฐานะข้อมูลอย่างเป็นทางการ
หลังจาก The Decoder ติดต่อ Bild เพื่อแจ้งข้อเท็จจริงในช่วงบ่ายของวันเดียวกัน สื่อดังกล่าวได้ลบภาพทั้งหมดออกจากบทความทันที โดยอัปเดตเนื้อหาใหม่โดยไม่เอ่ยถึงแหล่งที่มาของภาพเดิม และลบเครดิต “Planet Labs” ออกไป Bild ยังคงรายงานสถานการณ์โดยอ้างอิงข้อมูลจากสำนักข่าวต่าง ๆ เช่น Reuters และ AFP แต่หลีกเลี่ยงการใช้ภาพที่มีปัญหา
เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นท่ามกลางบริบทของสงครามข้อมูลข่าวสาร (information warfare) ระหว่างอิสราเอลและอิหร่าน ซึ่งทั้งสองฝ่ายใช้เครื่องมือดิจิทัลเพื่อโจมตีทางจิตวิทยา อิหร่านถูกกล่าวหาว่าผลิตภาพปลอมเพื่อลดทอนความน่าเชื่อถือของปฏิบัติการทางทหารของอิสราเอล ในขณะที่อิสราเอลก็เผชิญกับการโฆษณาชวนเชื่อจากฝั่งตรงข้ามเช่นกัน การปรากฏของ AI เช่น Midjourney, Stable Diffusion หรือ DALL-E ทำให้การสร้างภาพปลอมที่มีความสมจริงสูงเป็นเรื่องง่ายยิ่งขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องมีทักษะด้านกราฟิกขั้นสูง
Bild ซึ่งมีฐานผู้อ่านกว่า 1.2 ล้านรายวันในรูปแบบพิมพ์ และผู้ติดตามทางออนไลน์หลายล้านคน ถือเป็นสื่อที่มีอิทธิพลสูงในเยอรมนี การเผยแพร่เนื้อหาที่ไม่ได้รับการตรวจสอบอาจส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของสาธารณชน โดยเฉพาะในยุคที่ข้อมูลเท็จแพร่กระจายอย่างรวดเร็วผ่านโซเชียลมีเดียและแพลตฟอร์มข่าว ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้สื่อควรใช้เครื่องมือตรวจสอบภาพ AI เช่น Hive Moderation, Illuminarty หรือ Truepic เพื่อยืนยันความแท้จริงก่อนเผยแพร่
นอกจากนี้ ยังพบว่าภาพชุดเดียวกันถูกนำไปใช้ในสื่ออื่น ๆ เช่น ในฝรั่งเศสและตุรกี ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการแพร่กระจายของโฆษณาชวนเชื่อข้ามพรมแดนอย่างรวดเร็ว Bellingcat ได้เผยแพร่การวิเคราะห์โดยละเอียด โดยชี้ว่าภาพเหล่านี้ถูกสร้างด้วยพรอมต์ (prompt) ที่อ้างอิงสถานที่จริง เช่น “ภาพถ่ายดาวเทียมของ Natanz หลังถูกโจมตีด้วยระเบิด” เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือ
เหตุการณ์นี้เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของความเสี่ยงจาก AI ในวงการสื่อสารมวลชน ซึ่งอาจนำไปสู่การแพร่กระจายข้อมูลเท็จโดยไม่ตั้งใจ สื่อชั้นนำจำเป็นต้องเสริมสร้างกระบวนการตรวจสอบ โดยเฉพาะในสถานการณ์ขัดแย้งที่ข้อมูลถูกบิดเบือนเพื่อผลประโยชน์ทางการเมือง ในอนาคต การพัฒนาเครื่องมือตรวจจับ AI ที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้นจะเป็นกุญแจสำคัญในการรักษาความสมบูรณ์ของข้อมูลข่าวสาร
(จำนวนคำประมาณ 728 คำ)
This Article is sponsored by Gnoppix AI (https://www.gnoppix.org)